Decyzją Nr 3 z dnia 24 stycznia 2012 r. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych wprowadził regulacje dotyczące zasad dofinansowania projektów edukacyjnych, wydawniczych i wystawienniczych, realizowanych w archiwach państwowych w roku 2012. W ramach projektu określone zostały szczegółowe procedury związane z ubieganiem się o dofinansowanie w ramach określonych decyzją działań.

Załącznik 1 - procedury edukacyjne  

Załącznik 2 - procedury wydawnicze

Załącznik 3 - procedury wystawiennicze

Załącznik 4 - wniosek

Załącznik 5 - informacja z realizacji projektu

Instrukcja do wniosku

Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych uczestniczy w realizacji programu od jego inauguracji w dniu 1 września 2006 r., dokonanej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Głównym celem przedsięwzięcia jest zgromadzenie informacji imiennych o obywatelach polskich różnych narodowości, prześladowanych, zabitych lub zaginionych w latach II wojny światowej, a następnie udostępnienie zweryfikowanych danych w internecie. W realizację programu  zanagażowanych jest ponad 30 instytucji z kraju i zagranicy.

Koordynatorem projektu w  perwszej fazie jego realizacji w latach 2006-2009 był Ośrodek KARTA. Na podstawie umowy dwustronnej między Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych a KARTĄ do projektu włączono wszystkie archiwa państwowe w kraju. Celem tego etapu było zgromadzenie i scalenie w centralnej bazie danych wszelkich informacji, istniejących on-line w poszczególnych instytucjach. W 2007 r. Naczelna Dyrekcja przekazała na potrzeby projektu ponad 950 tys. rekordów, pozyskanych w wyniku kwerendy prowadzonej w 22 archiwach i ich oddziałach lokalnych. Stanowiło to ponad 50% wszystkich informacji zgromadzonych w tym etapie projektu. Zawarte w nich dane dotyczyły niemal wszystkich udokumentowanych kategorii ofiar: więźniów obozów koncentracyjnych, osadzonych w gettach i ofiar Holocaustu, repatriantów ze Wschodu i Zachodu, wysiedlonych, robotników przymusowych, osób zabitych w trakcie różnych działań wojennych.

Z poczatkiem 2009 r. rolę koordynatora projektu przejęła Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie. W sierpniu 2009 r. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych oraz Prezes Zarządu Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie podpisali nową trzyletnią umowę o współpracy. W oparciu o ten dokument rozpoczęto kolejny etap prac kwerendalnych w dwu wytypowanych archiwach państwowych w Gdańsku i Wrocławiu. W okresie od września do grudnia 2009 r. prowadzono poszukiwania archiwalne w ponad 100 zespołach akt. Wyszukano informacje o przeszło 17 tys. osób represjonowanych w czasie II wojny światowej. Dane te również wprowadzono do komputerowej bazy danych. Prace kwerendalne, koordynowane przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych, będą kontynowane w 2010 r. i rozszerzane w miarę pozyskanych środków finansowych na kolejne z podległych jej archiwów państwowych.

W ramach popularyzowania wiedzy o realizowanym projekcie, Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych włączyła się w organizację ogólnopolskiego konkursu adresowanego do młodzieży pod hasłem Nasi bliscy, nasze dzieje, nasza historia – Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką, który odbywa się pod patronatem Naczelnego Dyrektora. W październiku 2009 r. w siedzibie NDAP odbyła się inauguracja tego przedsięwzięcia, połączona z konferencją prasową i promocją założeń projektu.

Dotychczasowe rezultaty prac dostępne są na stronie projektu: www.straty.pl

                            Projekt APENET – Europejski Portal Archiwalny

Projekt realizowany jest w oparciu o umowę pomiędzy Komisją Europejską a Ministerstwem Kultury i Archiwum Narodowym Hiszpanii, z dnia 8 grudnia 2008 r. W oparciu o to porozumienie, Archiwum Narodowe Hiszpanii, jako koordynator projektu, zawarło bilateralne umowy z poszczególnymi partnerami. W projekcie uczestniczy obecnie 12 krajów: Grecja, Hiszpania, Holandia, Finlandia, Francja, Łotwa, Niemcy, Malta, Polska, Portugalia, Słowenia i Szwecja. Stronę polską reprezentuje Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych. W dniu 15 stycznia 2009 r. umowę z partnerem hiszpańskim podpisała dr Barbara Berska, zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

Głównym celem projektu jest zbudowanie logicznego i fizycznego modelu portalu archiwalnego oraz udostępnienie w nim informacji o zasobach archiwalnych przechowywanych w archiwach państw europejskich, w tym prezentacja pomocy archiwalnych z wykorzystaniem standardu EAD. Prace planowane są do końca 2011 r., zaś ich dotychczasowe wyniki są prezentowane na stronie internetowej projektu: www.apenet.eu. Projekt jest finansowany ze środków europejskich programu eContent plus.

W dniu 12 października 2009 r. w Regionalnym Archiwum w Lund (Szwecja) odbyło się pierwsze posiedzenie plenarne państw członkowskich w projekcie. Uczestniczyła w nim także delegacja NDAP. W trakcie spotkania dokonano podsumowania dotychczasowych etapów prac oraz podjęto decyzję o przyjęciu do projektu nowych członków (Belgia i Irlandia).

Realizatorzy projektu APENET są otwarci na współpracę z pokrewnymi inicjatywami europejskimi. Obecnie rozwijają się bliskie kontakty z uczestnikami projektu EUROPEANA (www.europeana.eu), w ramach którego udostępniane są przede wszystkim dane o zbiorach bibliotecznych i muzealnych.

 

"Reconstitution of the Memory of Poland" to realizowany pod patronatem Rady Europy międzynarodowy program, którego głównym celem jest gromadzenie informacji o źródłach do historii Polski przechowywanych w archiwach zagranicznych.
W 1997 r. na zlecenie UNESCO Międzynarodowa Rada Archiwów opracowała ankietę, której celem było rozpoznanie w skali świata zagadnienia strat i przemieszczeń zbiorów archiwalnych oraz rozpoznanie szans rozwiązania wynikających z tego problemów. Odpowiedź polskiej strony na ankietę ujawniła nie uświadamiany nawet w profesjonalnych kręgach fakt rozproszenia i zniszczenia polskiego zasobu archiwalnego, dochodzący do 90% w skrajnym przypadku strat poniesionych przez centralne archiwa państwa w trakcie II wojny światowej.
Z tego gruntu wyrosła decyzja sekretariatu MRA, aby przygotować pionierski i pilotażowy zarazem program o nazwie "Reconstitution of the Memory of Poland". Idea ta zyskała uznanie Europejskiej Rady (European Board) działającej w ramach MRA, grupy ekspertów Rady Europy, działających w ramach grupy "Electronic Publishing, Books and Archives" oraz Komitetu Kultury Rady Europy.
Program był realizowany pod auspicjami Rady Europy w latach 1998-2004.
10 listopada 2004 w siedzibie Rady Europy w Strasbourgu odbyło się uroczyste otwarcie wystawy archiwalnej ukazującej efekty realizacji programu. Wystawa zrealizowana była przy współudziale Departamentu Promocji MSZ jako jedna z uroczystości towarzyszących przejęciu przez Polskę prezydencji w Radzie Europy.

Rada Programowa uznaje, że Program INDEX poszerzy wiedzę na temat losu Polaków zamordowanych lub w inny sposób represjonowanych za pomoc Żydom, a zarazem przyczyni się do pełniejszego zrozumienia, zarówno niedawnej historii, jak i ludzkich zachowań - tych najwznioślejszych i tych najokrutniejszych.