Relacja z I Konferencji polsko-niemieckiej w Szczecinku

W dniach 15-17 czerwca 2011 r. w Szczecinku w ramach Międzynarodowego Roku Lasów odbyła się I Konferencja polsko-niemiecka pt. „Rola Szczecinka w historii Pomorza Zachodniego 1310-2011". Organizatorami konferencji byli: Urząd Miasta Szczecinek, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinku, Samorządowa Agencja Promocji i Kultury w Szczecinku, Komisja Kręgu Ojczyźnianego Szczecinek (Heimatkireisausschuss Neustettin) oraz Archiwum Państwowe w Koszalinie Oddział w Szczecinku, w którym znajdował się sekretariat Konferencji.

Honorowy patronat nad obchodami objął senator RP Piotr Zientarski oraz poseł na Sejm RP Wiesław Suchowiejko.

Konferencję zapoczątkował 15 czerwca wspólny wyjazd niemieckich gości z polskimi organizatorami i mieszkańcami Szczecinka do miejscowości Juchowo, gdzie zwiedzano miejscowy pałac, Kościół oraz ekologiczne gospodarstwo rolne należącego do Fundacji im. Stanisława Karłowskiego. Po powrocie do Szczecinka miało miejsce spotkanie integracyjne, podczas którego goście polscy i niemieccy mieli okazję do bliższego poznania się oraz wymiany poglądów i opinii nt. aktualnych stosunków polsko-niemieckiich i roli obu państw w Unii Europejskiej.

Oficjalne rozpoczęcie konferencji odbyło się w czwartek, 16 czerwca o godzinie 9.00 w sali konferencyjnej Samorządowej Agencji Promocji i Kultury. Moderatorem Konferencji był dr Siegfried Raddatz, przewodniczący szczecineckiej Komisji Kręgu Ojczyźnianego oraz Sławomir Miara, kierownik szczecineckiego Oddziału AP w Koszalinie.

Część prelekcyjną konferencji rozpoczął Martin Schoebel, Dyrektor Archiwum Krajowego w Greifswaldzie (Landesarchiv Greifswald), który w bloku tematycznym pt. „Źródła archiwalne do dziejów Pomorza Zachodniego” omówił materiały archiwalne dotyczące Pomorza Zachodniego znajdujące się w greifswaldzkim archiwum, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł do dziejów Szczecinka. Natomiast powojenne źródła dotyczące Pomorza Zachodniego, w tym do ziemi szczecineckiej i złotowskiej, znajdujące się w archiwach polskich omówiła Katarzyna Woniak z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie.

Kolejny temat spotkania dotyczący rozwoju urbanistycznego miasta przedstawiła Jadwiga Kontowska-Kowalczyk z Muzeum Regionalnego w Szczecinku, która zaprezentowała rozwój miasta od jego założenia po czasy współczesne. Omówiła charakterystyczne, a zarazem najciekawsze, obiekty budowlane znajdujące się w Szczecinku i krytycznie odniosła się do nowo wybudowanych centrów handlowych tzw. Galerii, które jej zdaniem psują starą architekturę miasta. Natomiast rozwój urbanistyczny miasta, z niemieckiej perspektywy, przedstawił Holger Henning, (architekt z Mühlthal), który zwłaszcza krytycznie odniósł się do obiektów powstałych w okresie dyktatury Hitlera.

Następnie Winfried Brandenburg, były Burmistrz miasta St. Ingbert, omówił rozwój gospodarczy miasta na przykładzie fabryki maszyn rolniczych należącej do jego ojca i stryja. Fabryka braci Brandenburg w okresie wojny zatrudniała wielu robotników przymusowych m.in. z Polski, byłego Związku Radzieckiego, Włoch i Francji. Fabryka z końcem 1944 roku została przeniesiona w głąb Rzeszy Niemieckiej.

W kolejnym bloku tematycznym pt. „Rozwój i rola samorządu lokalnego” Christa Himmele scharakteryzowała samorząd miast pomorskich w latach 1927-1945 i przywołała liczne przykłady niezadowolenia z przejmowania kontroli nad samorządem przez władze hitlerowskie. Następnie Tomasz Ceglarz, z poznańskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, omówił powstanie administracji polskiej na Pomorzu Zachodnim w 1945 r. i przybliżył tematykę związaną z funkcjonowaniem Prezydium Rady Miasta i Powiatu szczecineckiego w okresie dominacji Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Natomiast poseł Wiesław Suchowiejko szczegółowo przestawił samorząd lokalny okresu Sejmu kontraktowego oraz omówił rozwój i rolę tego samorządu w okresie transformacji i zmian społeczno-politycznych. Ponadto scharakteryzował strukturę i zadania Rady Miasta, Rady Powiatu oraz Sejmiku Zachodniopomorskiego.

Sławomir Miara dokonał wprowadzenia do tematyki związanej z wysiedleniem obywateli niemieckich z terenu powiatu szczecineckiego w latach 1945-1948. Na podstawie materiałów źródłowych przechowywanych w szczecineckim archiwum nakreślił on stosunek władz polskich do ludności niemieckiej oraz przedstawił konsekwencje decyzji Wielkich Mocarstw związane z koniecznością wysiedlenia ludności niemieckiej m.in. z terenów Pomorza (Zachodniego). Zaprezentował również dwa krótkie filmy, zrealizowane w 1945 r. przez nieznanych autorów, przedstawiające wkroczenie do Szczecinka wojsk radzieckich oraz obrazujące wypędzenie Niemców ze Szczecinka. Następnie Christa Himmele, Agnieszka Findling oraz dr Siegfried Raddatz omówili wysiedlenie obywateli niemieckich z terenu powiatu szczecineckiego na podstawie zebranych relacji i własnych wspomnień.

W ramach Międzynarodowego Roku Lasów Daniel Lemke przedstawiciel Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku przedstawił charakterystykę lasów Pomorza Zachodniego po 1945 r. Zwrócił jednocześnie uwagę na fakt, iż po wojnie zwiększyła się ilość zalesień, co spowodowało zmniejszenie się gruntów ornych. W czasie wykładu D. Lemke przedstawił prezentację, podczas której omówił najciekawszy drzewostan znajdujący się na terenie oddziaływania szczecineckiej RDLP.

Ostatnią tematyką omawianą tego dnia było życie religijne miasta. Pierwszym prelegentem był gość z Niemiec - Heinz Henning, który w swojej wypowiedzi nawiązał do wpływu lokalnej NSDAP na przedstawicieli Kościoła protestanckiego oraz omówił powstające podziały w rodzinach na zwolenników i przeciwników polityki władz hitlerowskich. Marek Fijałkowski, pracownik Muzeum Okręgowego im. S. Staszica w Pile, scharakteryzował szczecinecką gminę żydowską i w trakcie prezentacji przedstawił najciekawsze archiwalia i zabytki związane z tą gminą. Na zakończenie Leszek Michalski, nauczyciel historii w I Liceum Ogólnokształcącym im. Ks. Elżbiety w Szczecinku, przedstawił kształtowanie się życia religijnego miasta od 1945 r. do chwili obecnej. Przypomniał działalność pierwszych księży katolickich i przywołał postać księdza Anatola Sałagi, który jako kapelan przeszedł cały szlak wraz I Armią Wojska Polskiego. Natomiast w dalszej części wykładu omówił powstanie w Szczecinku kilkunastu parafii różnych wyznań i rolę Kościoła katolickiego w życiu religijnym miasta na przełomie wieków.

Drugi dzień konferencji polsko-niemieckiej rozpoczął się w sali kina „Wolność” w Szczecinku. Gości powitał Burmistrz miasta Jerzy Hardie Douglas, a pierwszy dzień konferencji omówili moderatorzy: Siegfried Raddatz oraz Sławomir Miara. Następnie Profesor dr Bernd Faulenbach z Ruhr-Universität w Bochum wygłosił wykład pt. „Niemiecka i polska dyskusja na temat najnowszej historii od 1989 roku”. Na wstępie Profesor wspomniał o swoich dobrych relacjach z wieloma historykami polskimi i uznał, że niezbędna jest wspólna dyskusja na temat najnowszej historii nie tylko Niemiec i Polski, ale i pozostałych państw Europy środkowo-wschodniej. W dalszej części swojego wystąpienia podniósł, że za wydarzenia m.in. w Jedwabnem odpowiadają przede wszystkim Niemcy, ponieważ to z ich inspiracji dochodziło do pogromów ludności żydowskiej. Do podobnych wydarzeń dochodziło na Litwie, w Estonii czy na Łotwie. Natomiast dobre relacje między naszymi państwami pozwalają na prowadzenie otwartej dyskusji na temat najnowszej historii obu narodów.

Kolejny wykład pt. „Pamięć historyczna we współczesnych stosunkach polsko-niemieckich” poprowadził Profesor Stanisław Żerko, przedstawiciel Instytutu Zachodniego w Poznaniu, który zwrócił uwagę na fakt, iż Rosja jest ciągle tym krajem, który odmiennie niż Niemcy, ma kłopoty z rozliczeniem własnej historii. Jednocześnie uznał, że balast przeszłości w stosunkach polsko-niemieckich nie jest równomiernie rozłożony, ponieważ to Niemcy byli okupantem. Ponadto przypomniał, że Polska od ponad trzystu lat nigdy nie była tak bezpieczna jak obecnie, co jest konsekwencją dobrych stosunków pomiędzy naszymi państwami.

Burmistrz Szczecinka Jerzy Hardie-Douglas przedstawił perspektywy rozwoju miasta. Przypomniał inwestycje zrealizowane i te, które aktualnie są kończone jak drogi w mieście. Omówił także udział miasta w projektach przygotowywanych przez Unię Europejskich takich jak. CIVITAS oraz rozpoczęcie, dzięki wsparciu z RPO, rewitalizacji zamku Książąt Pomorskich. Podniósł, że Szczecinek w swojej siedemset letniej historii, obecnie rozwija się najdynamiczniej., a plany choć są ambitne to jednak możliwe do zrealizowania. W ocenie Burmistrza Szczecinek staje się miastem europejskim o dużych perspektywach rozwoju.

W dalszej części konferencji, zorganizowanej w ramach Międzynarodowego Roku Lasów, zastępca Dyrektora RDLP w Szczecinku Sylwester Major, przedstawił referat o historii Dyrekcji Lasów Państwowych w latach 1945-2011. Sławomir Piątkowski, Nadleśniczy Nadleśnictwa Warcino, odczytał wystąpienie przygotowane przez Dyrektora Zespołu Szkół Leśnych w Warcinie Piotra Mańki pt. „Lasy Pomorza Zachodniego do 1945 r.”. Autor referatu przypomniał, że polscy leśnicy wiele zawdzięczają swoim niemieckim kolegom, ponieważ w swojej pracy korzystali z ich doświadczeń. Ponadto scharakteryzował lasy pomorskie i omówił najciekawszy drzewostan.

Część naukową konferencji zakończył przedstawiciel strony niemieckiej, dr Teodor Wengler, którego wykład dotyczył Stowarzyszenia Pomorskiej Historii, Archeologii i Sztuki oraz roli i znaczenia najstarszego niemieckiego towarzystwa historycznego.

Na zakończenie uczestnicy konferencji stwierdzili, że polsko niemiecka konferencja to kolejny krok w kierunku poprawy wzajemnych bardzo trudnych relacji. Uznali jednocześnie, że konieczne jest organizowanie takich spotkań w latach następnych.

Share Link: